दह्याचे मडके दोरीने रस्त्यावर उंच टांगले जाते. गोविंदा पथके त्याखाली मानवी मनोरा रचतात — तळाशी जड माणसे, वर हलकी, आणि टोकावर एखादे मूल किंवा लहान तरुण — आणि टोकावरचा मडके फोडतो. शेजाऱ्यांनी आवाक्याबाहेर टांगलेले लोणी बाळकृष्ण चोरत असे, त्याची ही आठवण; ऑगस्टमध्ये जन्माष्टमीच्या दुसऱ्या दिवशी हा उत्सव होतो.
मुंबई आणि ठाण्यात हा मोठ्या पैशांचा स्पर्धात्मक खेळ आहे. आठ आणि नऊ थरांचे मनोरे रचले जातात, पथके महिनोन्महिने सराव करतात, आणि 1990 च्या दशकात लाख-दोन लाख असलेली बक्षिसे आता लीग हंगामात कोटींवर गेली आहेत. तो धोकादायकही आहे, आणि दशकभर त्यावर खटले चालले: मुंबई उच्च न्यायालयाने 2014 मध्ये अठरा वर्षांची किमान वयोमर्यादा आणि वीस फुटांची उंचीमर्यादा घातली, सर्वोच्च न्यायालयाने 2016 मध्ये उंची वाढवण्यास नकार दिला, उच्च न्यायालयाने 2017 मध्ये पुन्हा विचार केला, आणि नंतर महाराष्ट्र सरकारने सहभागींच्या विम्यासह त्याला साहसी खेळाचा दर्जा दिला.
नावे
ठिकाणे, गट आणि कार्यक्रम| नाव | कुठे | हे काय आहे |
|---|---|---|
| जय जवान गोविंदा पथक1970 चे दशक | जोगेश्वरी | शहरातील सर्वात प्रसिद्ध पथकांपैकी एक; नियमितपणे सर्वात उंच मनोरे रचते. |
| माझगाव ताडवाडी गोविंदा पथक | माझगाव | दीर्घकाळ चालणारे दक्षिण मुंबईचे पथक. |
| संकल्प प्रतिष्ठान | जोगेश्वरी | पश्चिम उपनगरांतील स्पर्धात्मक पथकांपैकी. |
| Dadar and Worli handis | दादर, वरळी | मध्य मुंबईची दहीहंडी फेरी; जुनी ठिकाणे. |
| Ghatkopar handis | घाटकोपर | मोठ्या बक्षिसांसह मोठ्या संघटित दहीहंड्या. |
| Thane handis | ठाणे | प्रदेशातील काही सर्वात मोठ्या दहीहंड्या ठाण्यात होतात. |
| Lower Parel and Lalbaug handis | लोअर परळ, लालबाग | गिरणी पट्ट्यातील दहीहंड्या, जवळजवळ आणि चालत जाण्याजोग्या. |
| Women’s govinda pathaks2010 चे दशक | संपूर्ण शहरात | आता दिवसाचा नियमित भाग; अनेक पथके महिलांचे संघ उतरवतात. |
| प्रो गोविंदा लीग2020 चे दशक | मुंबई आणि ठाणे | सर्वात मोठ्या बक्षिसांसह संघटित लीग स्वरूप. |
| The 2014 Bombay High Court order2014 | महाराष्ट्र | अठरा वर्षांची किमान वयोमर्यादा आणि वीस फुटांची उंचीमर्यादा घातली. |
| The 2016 Supreme Court ruling2016 | राष्ट्रीय | वीस फुटांची मर्यादा वाढवण्यास नकार दिला; मंडळांनी जाहीर निषेध केला. |
| Adventure sport classification2020 चे दशक | महाराष्ट्र | सहभागी गोविंदांसाठी विमा संरक्षणासह राज्याची मान्यता. |
जाणून घेण्यासारखे
- ही जन्माष्टमीच्या दुसऱ्या दिवशी, ऑगस्टमध्ये असते — गणेशोत्सवाचा भाग नव्हे.
- दादर, वरळी, जोगेश्वरी, घाटकोपर आणि ठाणे हे मुख्य मार्ग आहेत.
- गोविंदा पथके महिनोनमहिने सराव करतात; थर म्हणजे कौशल्य, उत्स्फूर्तता नव्हे.
- दुखापती सामान्य आहेत आणि उंची व वयाचे नियम त्याचसाठी आहेत.
- दहीहंड्या उशिरा सकाळपासून दुपारभर चालतात; पथके एका दिवसात अनेक ठिकाणी जातात.
इतर सण
शहर दुसऱ्या पद्धतीने वाचा
या पानाविषयी. सणांच्या तारखा चांद्र दिनदर्शिकेनुसार बदलतात आणि व्यवस्था दरवर्षी बदलते. इथली सर्व माहिती 2026 मधील मुंबईचे चित्र आहे — ताजी यादी नव्हे, तर सुरुवातीचा आधार. जाण्यापूर्वी वेळा, मार्ग आणि दर्शनाचे नियम तपासून घ्या.
मंडळे, मंदिरे, दुकाने आणि कंपन्यांची नावे त्यांच्या मालकांची आहेत. यादीतील समावेश केवळ स्वतंत्र माहितीसाठी आहे — शिफारस, क्रमवारी किंवा संलग्नता नव्हे.