जानेवारीतील मकरसंक्रांत हा पतंगांचा आणि तिळगुळाचा सण आहे: ‘तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला’ म्हणत तीळ-गुळाचे गोड पदार्थ एकमेकांना दिले जातात. पतंगबाजी गुजराती वस्त्यांत सर्वाधिक असते, आणि मांजा, पतंगाच्या धारदार दोऱ्यामुळे इतक्या दुखापती होतात की नायलॉन मांजावर बंदी आहे आणि ती अमलात आणली जाते.
मुंबईतील होळी विभागलेली आहे: रंगांची उत्तर भारतीय होळी, होलिकेच्या होळीसह अनेक दिवस चालणारा महाराष्ट्रीय आणि कोळी शिमगा, आणि पाच दिवसांनंतरची रंगपंचमी, जेव्हा कोळी समाज रंग खेळतो.
नावे
ठिकाणे, गट आणि कार्यक्रम| नाव | कुठे | हे काय आहे |
|---|---|---|
| मकरसंक्रांत | शहरभर, 14 किंवा 15 जानेवारी | तिळगूळ, पतंगबाजी आणि कॅलेंडर वर्षातील पहिला सण. |
| पतंगबाजी | घाटकोपर, मालाड, बोरिवली, विलेपार्ले | गुजराती वस्त्यांत सर्वाधिक; पहाटेपासून गच्च्यांवर. |
| Nylon manja ban2010 चे दशक | महाराष्ट्र | माणसे आणि पक्ष्यांना होणाऱ्या दुखापतींमुळे बंदी; अंमलबजावणी खरी आहे. |
| तिळगूळ | घरे आणि मिठाईची दुकाने | तीळ आणि गूळ; ‘तिळगूळ घ्या, गोड गोड बोला’ म्हणत दिले जातात. |
| होलिका दहन | संपूर्ण शहरात | होळीच्या आदल्या रात्रीची होळी. |
| शिमगा | कोळीवाडे आणि महाराष्ट्रीय वस्त्या | अनेक दिवस चालणारे महाराष्ट्रीय आणि कोळी स्वरूप. |
| रंगपंचमी | कोळीवाडे | होळीनंतर पाच दिवसांनी; कोळी समाज रंग खेळतो तेव्हा. |
| उत्तर भारतीय वस्त्यांतील होळी | मीरा रोड, भांडुप, कुर्ला | उत्तर भारतीय पद्धतीने त्याच दिवशी रंग. |
| Bird rescue camps | शहरभर, जानेवारी | संक्रांतीत पतंगाच्या मांज्याने जखमी पक्ष्यांसाठी उभारलेले. |
| पुरणपोळी | घरे | महाराष्ट्रीय घरांतील होळीचा गोड पदार्थ. |
जाणून घेण्यासारखे
- नायलॉन मांजावर बंदी आहे आणि ती अंमलात आणली जाते; सुती मांजा कायदेशीर आहे.
- पतंगाच्या मांजामुळे पक्ष्यांना गंभीर इजा होते; संक्रांतीच्या काळात बचाव शिबिरे चालतात.
- होळीनंतर पाच दिवसांनी रंगपंचमीला कोळी समाज रंग खेळतो.
- पुरणपोळी हा होळीचा महाराष्ट्रीय गोड पदार्थ आहे.
- तिळगूळ फक्त खाल्ला जात नाही, दिला-घेतला जातो; त्यासोबतचे वाक्यही.
इतर सण
शहर दुसऱ्या पद्धतीने वाचा
या पानाविषयी. सणांच्या तारखा चांद्र दिनदर्शिकेनुसार बदलतात आणि व्यवस्था दरवर्षी बदलते. इथली सर्व माहिती 2026 मधील मुंबईचे चित्र आहे — ताजी यादी नव्हे, तर सुरुवातीचा आधार. जाण्यापूर्वी वेळा, मार्ग आणि दर्शनाचे नियम तपासून घ्या.
मंडळे, मंदिरे, दुकाने आणि कंपन्यांची नावे त्यांच्या मालकांची आहेत. यादीतील समावेश केवळ स्वतंत्र माहितीसाठी आहे — शिफारस, क्रमवारी किंवा संलग्नता नव्हे.